Songwriting ABC

Η σύνθεση τραγουδιών χρειάζεται να αντιμετωπίζεται από τον δημιουργό με την ίδια σοβαρότητα που θα αντιμετώπιζε ένας συνθέτης άλλου είδους μουσικής όπως κλασικού, μουσικής κινηματογράφου κλπ τη σύνθεση ενός έργου.

Κάθε είδος μουσικής έχει αποκτήσει με τα χρόνια κανόνες και συγκεκριμένη δομή που προέρχεται από την ανταπόκριση ή όχι του κοινού επάνω σε δοκιμές που κάνανε οι διάφοροι μουσουργοί ανά τους αιώνες.
Ο εκκολαπτόμενος μουσουργός χρειάζεται να λάβει υπόψη του τα δεδομένα από τη μία, από την άλλη είναι απαραίτητο οι συνθέσεις του να ξεχωρίζουν και να δίνουν το στίγμα της δικής του προσωπικότητας, ψυχοσύνθεσης και άποψης.

Για να μπορέσουμε να χτίσουμε επιτυχημένα τραγούδια από τη μία και από την άλλη να διαφοροποιούνται σε σχέση με τραγούδια άλλων αντίστοιχων τραγουδοποιών, χρειάζεται να μελετήσουμε τη δομή και τις καινοτομίες που έχουν φέρει τραγουδοποιοί πριν από εμάς στο στυλ της μουσικής που θέλουμε να γράψουμε. Η ανάλυση τέτοιων τραγουδιών είναι απαραίτητη και θα μας βοηθήσει να βρίσκουμε πιο εύκολα και πιο γρήγορα λύσεις σε προβλήματα που συναντάμε κατά τη μελοποίηση στίχων.

Η θεωρητική κατάρτιση είναι επίσης απαραίτητη για τους τραγουδοποιούς, όπως επίσης η γνώση ενός μουσικού οργάνου ακόμα και σε μέτριο επίπεδο. Οι μελωδικές γραμμές των τραγουδιών βασίζονται επάνω σε κανόνες θεωρίας, ενώ οι συγχορδίες που θα επιλέξουμε για να συνοδεύσουμε αυτή τη μελωδική γραμμή βασίζονται πάνω σε κανόνες αρμονίας. Οι κανόνες της αρμονίας όμως ποικίλλουν ανάλογα με το είδος της μουσικής που θέλουμε να γράψουμε. Άλλες κλίμακες και με άλλους κανόνες πρέπει να γνωρίζουμε εάν θέλουμε να γράψουμε ροκ τραγούδια και άλλους εάν θέλουμε να γράψουμε λαϊκά τραγούδια.

Ο τραγουδοποιός χρειάζεται να έχει τη δυνατότητα να «γράφει οδηγούς», ώστε να μπορεί να δώσει το τραγούδι του σε μουσικούς και αυτοί με τη σειρά τους να παίξουν το τραγούδι του.
Εάν έχει υψηλούς στόχους και θέλει να μετατρέψει το χόμπι του σε επάγγελμα, είναι απαραίτητο να γνωρίζει τις αρχές της ενορχήστρωσης σε ότι αφορά το είδος της μουσικής που γράφει (τι θα παίξει το μπάσο, τι η κιθάρα, τι τα πλήκτρα, τι δεύτερες θα τραγουδήσει κάποιος από το σχήμα για να σιγοντάρει τον τραγουδιστή, πως θα καλύψει όλες τις αρμονικές ώστε να είναι πλούσιο το συνολικό άκουσμα κ.α.)

Αυτή η εργασία είναι πολύ σημαντική. Αγνοώντας τη λογική της ενορχήστρωσης μπορεί ο κιθαρίστας να παίζει στις ίδιες συχνότητες με αυτές του τραγουδιστή για παράδειγμα κι έτσι να μην ακούγεται ο τραγουδιστής σωστά, να «θάβεται» δηλαδή από τη κιθάρα.
Όσο ταλέντο κι αν έχει ένας τραγουδοποιός, η έλλειψη γνώσεων μπορεί να του αποφέρει «φτωχά» αποτελέσματα τα οποία δεν θα μπορεί να τα αντιληφθεί ο ίδιος ως φτωχά μεν αλλά το αποτέλεσμα είναι συνήθως ότι τα τραγούδια αυτά μένουν στο συρτάρι και οι προσπάθειές μας να βγουν προς τα έξω δεν βρίσκουν διέξοδο ή απήχηση από αυτούς που ευελπιστούσαμε ότι θα μας βοηθούσανε να γίνουμε γνωστοί για τη δουλειά μας.

Η αιτία που δεν μπορεί να αντιληφθεί ένας τραγουδοποιός ότι το αποτέλεσμα που έχει βγάλει είναι «φτωχό» οφείλεται στην άγνοιά του. Ειδικά στην ελληνική έντεχνη μουσική, υπάρχει μια «άνεση» από τους τραγουδοποιούς με τη σκέψη ότι «πετάμε 3 ακόρντα, γράφουμε και ένα μελιστάλαχτο στίχο και ιδού το τραγούδι». Όμως τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι και αυτό μπορούμε να το κατανοήσουμε απόλυτα εάν σκεφτούμε ποια τραγούδια μας έχουν αγγίξει πραγματικά. Αυτά τα τραγούδια πάντα έχουν στίχο που βγάζει νόημα, έχει ουσία, ενώ η μελωδική γραμμή συμφωνεί απόλυτα με το νόημα των στίχων. Υπάρχει «κάτι» στο ρεφραίν που δεν μας επιτρέπει να το «ξεχάσουμε» και η ενορχήστρωση είναι τέτοια που πάντοτε κάποιο όργανο μας έχει κάνει εντύπωση για τον τρόπο ή για το σόλο που παίζει.

Γι’αυτό είναι απαραίτητο όταν γράφουμε στίχο να έχουμε πραγματικά κάτι να πούμε και να προσπαθούμε να το μεταφέρουμε στο στίχο όσο πιο όμορφα και εκφραστικά γίνεται, ενώ η μελωδική γραμμή που θα επιλέξουμε χρειάζεται να εκφράζει απόλυτα αυτά τα συναισθήματα που θέλουμε να περάσουμε στο κοινό μας.
Η επιλογή των οργάνων, της ρυθμικής αγωγής, της τονικότητας και πολλά άλλα είναι αυτό που θα κάνει ένα τραγούδι να ξεχωρίσει. Αυτό ισχύει για όλα τα στυλ τραγουδιών και το μεγαλύτερο σφάλμα στο οποίο μπορεί να πέσει κανείς είναι να υποτιμήσει το στυλ μουσικής που αποφάσισε να γράψει. Ειδικά όταν η σκέψη του αυτή οφείλεται στο ότι αυτό που ακούει του φαίνεται απλοϊκό, οπότε μπορεί νομίζει εύκολα να το «αντιγράψει».

Συμπερασματικά, είναι σημαντικό εάν θέλουμε να ακολουθήσουμε το επάγγελμα του τραγουδοποιού ή εάν επιθυμούμε να γράφουμε τραγούδια που να έχουν τη δική μας σφραγίδα χρειάζεται να κοπιάσουμε κατακτώντας θεωρητική κατάρτιση και δουλεύοντας επάνω στις μελωδίες μας πιο συστηματικά.
Εάν διαβάσατε το κείμενο και έχετε παραπάνω από 3 άγνωστες λέξεις, τότε είναι καιρός να σκεφτείτε σοβαρά το ξεκίνημα μαθημάτων songwriting.
read more →

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμα δίπλωμα σύγχρονου τραγουδιού. Όμως πολλές σχολές του εξωτερικού συνεργάζονται πλέον με ωδεία και καθηγητές φωνητικής στην Ελλάδα με αποτέλεσμα να είναι εφικτό, εάν κάποιος θέλει να πάρει Certificate ή Diploma να μελετήσει την ύλη που θα του δοθεί από τη σχολή εξωτερικού, να τη μελετήσει με το δάσκαλό του και να δώσει εξετάσεις εδώ στην Ελλάδα. Οι εξεταστές είναι ξένοι και έρχονται από τις σχολές εξωτερικού ειδικά για τις εξετάσεις 2 φορές το χρόνο (Αρχές του χρόνου και καλοκαίρι συνήθως)

Τα εξέταστρα δεν είναι ιδιαίτερα ακριβά, όπως επίσης και τα βιβλία που χρειάζονται είναι σε λογικές τιμές. Απαραίτητο βέβαια είναι να γνωρίζεις καλά αγγλικά.
Υπάρχει επίσης και η δυνατότητα εάν υπάρχει οικονομική άνεση από το μαθητή να πάει όποια στιγμή θέλει να σπουδάσει σε πανεπιστήμιο στο εξωτερικό σαν συνέχεια των εδώ σπουδών του.

Ποιες είναι όμως οι προϋποθέσεις που διαφεύγουν από όσους αγαπούν το τραγούδι και επιθυμούν να το κάνουν επάγγελμα;

Στην Ελλάδα, οι τραγουδιστές διαχωρίζουν τη θέση τους από τους μουσικούς. «Δεν είμαι μουσικός, είμαι τραγουδιστής». Αυτή είναι μια πολύ συνηθισμένη έκφραση που έχω ακούσει πολλές φορές από μαθητές μου όπως και από τραγουδιστές.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι τραγουδιστές δεν θεωρούν απαραίτητο να γνωρίζουν θεωρία της μουσικής και κάποιο μουσικό όργανο. Τραγουδάνε εξ ακοής. Νιώθουν ότι υστερούν, αλλά «η δουλειά γίνεται» καθώς μπορούν να συμμετέχουν σε μουσικά σχήματα χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα, ακόμα και να δουλέψουν ως επαγγελματίες.
(Στο έντεχνο και στο λαϊκό τραγούδι δεν φαίνονται να υπάρχουν πολλές απαιτήσεις αν και πολλές φορές ο τραγουδιστής μπορεί να βρεθεί έρμαιο των μουσικών του σχήματος σε ότι αφορά τις τονικότητες ή να «τα ακούει» για λάθη που δεν κάνει ο ίδιος αλλά οι άλλοι, απλά και μόνο επειδή όλοι γνωρίζουν ότι ο τραγουδιστής είναι μουσικά «άσχετος»)

Στο εξωτερικό δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, ο τραγουδιστής να είναι ανεπαρκής σε γνώσεις. Ο ανταγωνισμός επίσης είναι μεγάλος. Ο τρόπος σπουδών στο εξωτερικό είναι τέτοιος που θεωρείται δεδομένο ότι ο τραγουδιστής γνωρίζει θεωρία της μουσικής και κάποιο μουσικό όργανο σε μέτριο επίπεδο ΠΡΩΤΟΥ ξεκινήσει σπουδές επάνω στο τραγούδι.
Γι’αυτό στις εξετάσεις για το Diploma στο τραγούδι περιέχουν και προχωρημένες εξειδικευμένες θεωρητικές γνώσεις.
Επίσης, η ύλη είναι σε παρτιτούρες από το πρώτο Certificate.

Τι πρέπει να διδαχτεί ο τραγουδιστής πρωτού προχωρήσει σε σπουδές στο εξωτερικό είτε από την Ελλάδα είτε πηγαίνοντας για σπουδές εκεί;
1. Θεωρία της Μουσικής
2. Sight Reading
3. Ακουστικές ασκήσεις και ντικτέ
4. Ένα όργανο της επιλογής του σε μεσαίο επίπεδο, κατά προτίμηση ένα όργανο συνοδείας.
5. Αρχές Αρμονίας

Στη θεωρία της μουσικής μαθαίνεις να διαβάζεις νότες, ρυθμικές αξίες, διαστήματα και κλίμακες, να διακρίνεις ρυθμικά μοτίβα.

Το sight reading είναι το αντίστοιχο του Σολφέζ. Η μελέτη αυτή οδηγεί το μαθητή να μπορεί να διαβάζει την παρτιτούρα με τη μελωδική γραμμή της φωνής με την πρώτη ματιά, αντιλαμβανόμενος εγκεφαλικά πλέον τις αποστάσεις των διαστημάτων που εμπεριέχονται στη μελωδία και τα ρυθμικά σχήματα. Έτσι, μπορεί να τραγουδήσει ότι βλέπει στην παρτιτούρα χωρίς καμία συνοδεία οργάνου με την πρώτη ματιά.

Οι ακουστικές ασκήσεις και το ντικτέ εκπαιδεύουν το αυτί στο να διακρίνει διαστήματα και ρυθμικά σχήματα πράγμα πολύτιμο, ειδικά όταν δουλεύεις τραγούδια με πολλά «γυρίσματα». Όταν ο τραγουδιστής έχει μια άρτια κατάρτιση όπως παραπάνω, ακούει καλύτερα και αναπαράγει δύσκολες μελωδικές γραμμές πιο σωστά και εύκολα.

Είναι απαραίτητο να γνωρίζει ο τραγουδιστής ένα μουσικό όργανο, όχι σε άριστο αλλά σε μέτριο επίπεδο. Έτσι μπορεί να μελετάει τις ασκήσεις του, να αντιλαμβάνεται σε ποια τονικότητα τραγουδάει κάθε φορά, να δουλεύει δύσκολα μελωδικά μέρη νότα-νότα. Αργότερα εάν δουλέψει επαγγελματικά ως δάσκαλος, να μπορεί να συνοδέψει το μαθητή του στο μάθημα.

Εκτός από την οριζόντια μελωδική κίνηση (θεωρία) ο τραγουδιστής χρειάζεται να γνωρίζει και λίγη αρμονία (κάθετη προσέγγιση της μουσικής όπου βλέπουμε πως ακούγονται τα όργανα όταν παίζουν ταυτόχρονα). Αυτό είναι απαραίτητο ώστε να μπορείς να συνεννοηθείς με το μουσικό σχήμα σε μια ισότιμη σχέση, να μπορείς να δώσεις οδηγίες σε ότι αφορά τρανσπόρτα που πρέπει να γίνουν σε κάποια τραγούδια ώστε να ταιριάξουν στη δική σου έκταση φωνής (που πρέπει να γνωρίζεις ποια είναι όχι επειδή σου την ψιθύρισαν αλλά επειδή την έχεις δουλέψει προσωπικά σε κάποιο μουσικό όργανο και γνωρίζεις ακριβώς σε ποια έκταση τραγουδάς)

Τα παραπάνω είναι τα βασικά, όχι για να πεις ότι είσαι ολοκληρωμένος τραγουδιστής αλλά για να μπορέσεις να παρακολουθήσεις τα μαθήματα σε ένα πανεπιστήμιο του εξωτερικού χωρίς να το βάλεις στα πόδια.

Τελικά, η γνώση οπλίζει τον τραγουδιστή με αυτοπεποίθηση. Και η αυτοπεποίθηση είναι αυτή που ανοίγει πόρτες επαγγελματικά.
read more →

Ο τραγουδοποιός γράφει τραγούδια με στόχο να επικοινωνήσει στο κοινό του τις σκέψεις του και τα συναισθήματά του.
Το πρώτο πράγμα λοιπόν που πρέπει να κάνεις πριν ξεκινήσεις να γράφεις τραγούδια είναι να σκεφτείς ποιος/ποια είσαι, πως νιώθεις, τι επιρροές έχεις από το περιβάλλον σου και ποια σκέψη ή συναίσθημά σου θέλεις να μοιραστείς με το κοινό.

Όσο πιο αυθεντικό είναι το συναίσθημα ή η σκέψη που πρόκειται να μετατρέψεις σε τραγούδι, τόσο πιο όμορφη θα είναι η μελωδική σου γραμμή και σίγουρα θα αγγίξεις το κοινό αφού αυτά που νιώθεις εσύ και αισθάνεσαι τα νιώθει και τα αισθάνεται πολύς κόσμος.
Μια επιφανειακή σκέψη τύπου «θα γράψω για τον έρωτα, όλοι υποφέρουν από αυτόν, οπότε σίγουρα θα έχει επιτυχία» είναι η αρχή για ένα μέτριο τραγούδι που δεν πρόκειται να αγγίξει πολύ κόσμο.

Εάν είναι να γράψεις ένα τραγούδι για τον έρωτα, θα πρέπει να γράψεις κάτι που να στηρίζεται επάνω στο δικό σου συναίσθημα και στα δικά σου βιώματα που αφορούν τον έρωτα.
Αν είναι να γράψεις ένα τραγούδι κοινωνικού περιεχομένου χρειάζεται να στηρίζεται στη δική σου οπτική γωνία σε ότι αφορά την κοινωνία και όχι στα «κλισέ» περί επανάστασης ή περί κακού κατεστημένου.

Οι λέξεις στους στίχους, έρχονται πιο εύκολα όταν πραγματικά έχεις κάτι να πεις και να μοιραστείς. Τότε αρχίζει ένα εσωτερικό ψάξιμο αλλά και ένα λεξιλογικό ψάξιμο ώστε να μπορέσεις να μεταφέρεις αυτό που έχεις κατά νου με τις πιο ακριβής λέξεις ώστε να γίνει απόλυτα κατανοητή η σκέψη και το συναίσθημά σου στο κοινό.

Αυτή η δέσμευση του να είσαι αυθεντικός στη γραφή εκφράζοντας τον εαυτό σου και όχι γενικότητες είναι πολύ δύσκολη γιατί χρειάζεται να κάνεις υπέρβαση. Να μην ντρέπεσαι να μοιραστείς αυτά που σκέφτεσαι και που αισθάνεσαι, να μη φοβάσαι ότι θα εκτεθείς.

Το γεγονός ότι πολλά έντεχνα τραγούδια έχουν στίχους λίγο «σουρεάλ» και πολλές φορές δεν βγαίνει νόημα γιατί ο στιχουργός ενδιαφέρθηκε να κάνει ρήμα χωρίς να τον ενδιαφέρει το νόημα του κειμένου, οφείλεται σε «φτωχή» σκέψη από την πλευρά του στιχουργού που υποτιμώντας το κοινό, σκέφτηκε ότι «η συνταγή είναι δεδομένη: έρωτας-απόρριψη-ωδίνη» ή «κατεστημένο-επανάσταση-ανεξαρτησία» ακριβώς όπως υπάρχει η συνταγή για τις ταινίες: «έρωτας – δράση-ναρκωτικά».

Παρόλα αυτά οι ταινίες που δεν έχουν πραγματικό σενάριο με σκέψη και άποψη από το συγγραφέα και το σκηνοθέτη, χαρακτηρίζονται από το κοινό ταινίες «φτηνές, του εμπορίου», ενώ αντίστοιχες ταινίες δράσης μπορεί να τις δούμε πολλές φορές με ενθουσιασμό.

Όταν η πηγή έμπνευσης ενός τραγουδιού είναι ένα αυθεντικό συναίσθημα ή μια αυθεντική σκέψη, οι πιθανότητες να έχει μεγάλη απήχηση στο κοινό είναι πολύ μεγαλύτερες και πιο μακροχρόνιες από ότι σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση.
read more →